Hayalet Ağlar

Hayalet Ağlar

Hayalet ağlar, denizlerde ve okyanuslarda bırakılmış, ıskartaya çıkartılmış ya da kaybolmuş ticari balıkçılık ağlarına ve oltalara verilen genel isimdir. Hayalet ağlar sucul yaşamı ciddi şekilde tehdit etmektedir. Her yıl milyonlarca deniz canlısı bu ağlara takılarak, dolanarak hayatlarını kaybetmektedir. Kabuklu deniz canlıları, balinalar, kaplumbağlar, yunuslar, kuşlar ve köpek balıkları bir çok canlıdan bazıları olarak örnek gösterilebilir. Tahmini olarak hayalet ağlar balık popülasyonunun %10’unun kaybına sebep olmaktadır.

Sadece bununla kalmayarak, mercan resiflerine dolanan ağlar burada mercanların ölmesine, parazit ve istilacı türlerin bu resifleri işgaline sebep olmaktadır.

Ek olarak bu ağlar, iyi yönetilebilen, korunan balıkçılığın sürdürülebilirliğine de zarar vermektedir. Balıkçı teknelerine dolanmakta ya da ekonomik değeri olan türleri öldürmektedir. Ayrıca sahillerin doğal güzelliğini bozmakta, yüksek temizleme maliyetleri doğurmakta, bu maliyetler ile turizmi ve dalış endüstrisini etkilemektedir.

Hayalet Balıkçılık

Hayalet Ağlar

Hayalet ağlar genellikle petrol türevi, plastik malzemelerden üretilmektedir. Bu da bozulmadan, herhangi bir hasar almadan yıllarca kalacağı anlamına gelir. Hayalet ağların ölümcül etkileri, denize atıldıkları noktaların çok uzağında görülebilmektedir. Okyanus akıntıları ile yıllarca farklı noktalara seyahat ederek ulaştıkları noktalarda ya da izledikleri rotalarda bir çok canlının sonu anlamına gelmektedir.

Bu yolculuk sırasında birçok balık ve diğer deniz canlılarını yakaladıkları için bu olay hayalet balıkçılık olarak isimlerindirilir.

Yakalanan canlının yorulmasına, boğulmasına, açlıktan ölmesine ya da bir uzvunu kaybederek ki bu yüzememesine sebep olduğundan yine açlık vb. Şekilde ölmesine sebep olmaktadır. Bu ağlara yakalanan küçük türler yem olarak daha büyük avcı türleri (yunuslar, köpek balıkları, kaplumbağlar) çekmekte ve onların da ağa takılmasına sebep olmaktadır.

Ölüm Döngüsü

Hayalet Ağlar

Yaşamı tahrip eden bu döngü on yıllarca sürebilmektedir. Bu döngüyü şu şekilde anlatabiliriz; üzerindeki canlılar ile ağırlaşan hayalet ağ okyanus dibine çöküyor, okyanus dibinde yaşayan küçük canlılar bu ağa takılmış canlılar ile besleniyor. Ağ tekrar hafiflediğinde yüzeye çıkıyor ve seyahatine devam ediyor. Bu korkunç döngü yeni nesil ağların dayanıklılığından ve bozulmamasından kaynaklı olarak maalesef sürekli devam ediyor.

Ağlar genelde çok farklı nedenlerle okyanusta sonlanabiliyor. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz;

  • Kötü hava koşulları
  • Vandallık
  • Geri dönüşüm tesislerinin yetersizliği ya da tesise ulaştırma konusunda yaşanan problemler
  • Ağların deniz diplerine takılması
  • Tahrip edici balıkçılık yöntemleri
  • Aletlerin bakımsızlığı
  • Aşırı avlanma ile istihap haddi aşımı gibi birçok etmen ve daha fazlası sıralanabilmektedir.

Burada anlaşılabileceği üzere temel kirletici faktör yine insandır. Malesef bilinçsizlik, bencillik ve aç gözlülük her alanda olduğu gibi dünyanın en tehlikeli canlı türü olan insanın kendine ve etrafına zarar vermesi anlamına gelmektedir.

Sunulabilecek Çözümler

Hayalet Ağlar

Bu probleme kolay ve hemen uygunalabilir bir çözüm olmamakla birlikte, balıkçıların doğacak zararlar hakkında eğitimi, avlanma ekipmanlarına GPS entegrasyonu, balıkçı limanlarına atık kabul tesisleri ya da geri dönüşüm tesisleri yaparak hasarlı ekipmanların toplanması, sürdürülebilir yöntemlere yönelmek, balık av malzemelerinin tasarımını değiştirerek ıskartaya çıktığında ya da bir şekilde denizlerde kaybolduğunda doğal yaşama zarar vermeyecek şekilde üretimi uzun vadede çözüm olarak görülmektedir.

Hali hazırda bir çok noktada bu konu ile alakalı olarak organizasyonlar oluşturularak mücadele başlatılmıştır.


  • Dave Bretherton | Olive Ridley Project
  • Jordi Chias / naturepl.com
  • Econyl